Bài XIV. THƯ TITÔ

Nhập đề:  (1,1-9)

1,1-4:  Địa chỉ và lời chào.

Nhập đề dài và trang trọng nhất trong toàn bộ thư của Phaolô. Phaolô giới thiệu là tôi tớ của Thiên Chúa và Tông đồ của Đức Giêsu Kitô, được trao trọng trách “đưa những kẻ Thiên Chúa chọn đến đức tin và sự nhận biết chân lý phù hợp với đạo thánh” bằng việc rao báo Tin Mừng. Sứ mệnh phục vụ đức tin này không chỉ là công việc tri thức mà còn bao hàm mọi đòi hỏi của Tin Mừng. Sự nhận biết chân lý phù hợp với đạo thánh hoàn toàn khác biệt với sự hiểu biết (gnose) của phái ngộ đạo dựa vào đời sống đạo hạnh (eusèbeia; x. 1Tm 2,1). Điểm tới của đức tin chân chính là niềm hy vọng đời sống vĩnh cửu mà Thiên Chúa đã hứa từ đời đời (3,7).

1,5-9:  Mục tiêu của thư.

Phaolô gởi thư nhắc Titô hoàn thành công việc tổ chức giáo đoàn Crêta bằng việc thiết lập các niên trưởng như ngài đã truyền. Niên trưởng và Giám quản phải có những đức tính như nói trong 1Tm 3,2-7; 5,17t.

I. Đối phó với những thầy giả dối (1,10-16)

Phaolô nhắc bảo Titô phải nghiêm khắc sửa dạy một số người thuộc giới cắt bì, tức Kitô hữu gốc Do thái, đã bất phục tùng, nói năng rỗng tuếch, lường gạt, để họ có đức tin lành mạnh.

“Mọi sự đều trong sạch với những người trong sạch”(c.15) ám chỉ đến luật tinh sạch về thức ăn. “Với những kẻ nhiễm uế thì không có gì là trong sạch” ám chỉ những người đang gắn chặt vào các tập tục Do thái: coi một số thức ăn là ô uế ấy là dấu chứng họ bị nhiễm uế trong trí khôn và lương tâm. Để kết luận, thánh Phaolô khẳng định biết Thiên Chúa mà vẫn giữ một số các luật điều Torah thì cũng chẳng khác gì một từ chối Người, từ chối tin vào Người (x. Gl 5,4).

II. Quy luật sống trong cộng đoàn (2,1-3,7)

– Khuyên bảo các hạng người: người già (2,1-5), người trẻ (2,6-8), nô lệ (2,9-15). Nền tảng của những đòi hỏi là sự trông chờ ngày Đức Kitô quang lâm (c.13-14).

– Chung cho cộng đoàn (3,1-7): phục tùng và tuân lệnh các nhà chức trách, nhà cầm quyền (x. 1P 2,13-17; Rm 13,1-7). 1Tm 2,2: cầu nguyện cho các nhà cầm quyền.

Xưa kia chúng ta cũng như họ (dân ngoại), nhưng Thiên Chúa đã cứu độ chúng ta (c.5), không phải do sức mình bởi những công việc của ta (c.5), nhưng vì lòng thương xót của Thiên Chúa (c.7) mà Người cho ta được tái sinh và đổi mới nhờ Bí tích Rửa tội (c.5-6; x. 1P3,21), được công chính hóa mà thừa hưởng sự sống đời đời (c.7b), dĩ nhiên với con của Người (Gl 3,26-29; 4,6-7; Rm 8,16-17), được đầy tràn Thánh Thần (x. Cv 2). Cả ba ngôi đều có mặt trong Bí tích Rửa tội.

– Riêng cho Titô (3,8-11): Phải bảo đảm cho “lời đáng tin cậy”, tức là những gì đã nói trên về việc chống lại các thầy giả dối và những đòi hỏi sống đức tin của các tín hữu. Tránh những tranh luận vô ích, loại bỏ những gây chia rẽ.

Kết luận:  Những dặn dò cuối (3,12-15):

Phải trổi trang trong các việc tốt đẹp để đáp ứng nhu cầu cấp bách.